Thứ ba, ngày 26/05/2026 07:30 GMT+7
Có khoảng 10% bé trai có dị tật sinh dục bẩm sinh. Việc phát hiện sớm là “chìa khóa vàng” để bảo tồn chức năng sinh sản, giúp trẻ phát triển tâm lý tốt.
Theo bác sĩ Lê Đức Phúc, khoa Nam học, Bệnh viện Quân đội 108, khi sinh bé trai, phụ huynh đôi khi chủ quan không chú ý đúng mức đến khu vực “nhạy cảm” của bé.
Tuy nhiên, có khoảng 10% bé trai sinh ra sẽ có các dị tật sinh dục. Việc phát hiện sớm các dị tật sinh dục bẩm sinh không chỉ là câu chuyện thẩm mỹ mà còn là “chìa khóa vàng” để bảo tồn chức năng sinh sản, giúp trẻ phát triển tâm lý tốt và tự tin trong cuộc sống.
Bác sĩ Phúc cho biết, khi tắm rửa, thay tã cho bé trai, cha mẹ cần sớm để ý đến 7 dấu hiệu ở “vùng kín” dưới đây. Khi con lớn lên cũng cần chú ý thêm để phát hiện những tín hiệu “SOS” cần can thiệp ngay.
1. Tinh hoàn ẩn
Theo bác sĩ Phúc, khoảng 3 – 4% bé trai sinh đủ tháng và lên đến 30% ở các bé sinh non gặp phải tình trạng này. Thay vì nằm trong túi bìu, tinh hoàn lại “mắc kẹt” ở vùng bẹn hoặc nằm sâu trong ổ bụng, khiến túi bìu của con trống rỗng hoặc xẹp lép.

Nếu bố mẹ chần chừ không hạ tinh hoàn xuống trước 12 tháng tuổi, tinh hoàn sẽ phải chịu nhiệt độ cơ thể cao hơn bình thường, dẫn đến nguy cơ vô sinh và tăng tỷ lệ ung thư tinh hoàn lên gấp 10 lần. Khung “thời gian vàng” để phẫu thuật đưa tinh hoàn về đúng vị trí là từ 6 đến 12 tháng tuổi.
2. Lỗ tiểu thấp
Bác sĩ Phúc cho biết, theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ước tính cứ 200 – 300 bé trai thì có 1 bé mắc dị tật này. Lúc này, lỗ tiểu không nằm ở đỉnh mà lại mở ra ở mặt dưới của dương vật, thường đi kèm với tình trạng dương vật bị cong gập.
Một lưu ý mang tính sống còn: bố mẹ tuyệt đối không được tự ý đi cắt bao quy đầu cho con sớm bởi phần da này chính là “vật liệu” vô giá để các bác sĩ tạo hình lại niệu đạo cho bé.
3. Lỗ tiểu cao
Hiếm gặp hơn rất nhiều (chỉ khoảng 1/117.000 bé trai) là dị tật lỗ tiểu cao. Thay vì ở mặt dưới, lỗ tiểu lại nằm lên ở mặt trên. Dương vật của trẻ mắc dị tật này thường ngắn, hếch lên và bé rất dễ bị són tiểu liên tục, cần can thiệp ngoại khoa phức tạp để tạo hình.
4. Dài và hẹp bao quy đầu
Theo bác sĩ Phúc, Hiệp hội Niệu khoa Hoa Kỳ chỉ ra rằng khoảng 96% bé trai khi sinh ra có hiện tượng hẹp bao quy đầu sinh lý – tức là lớp da dính chặt để bảo vệ quy đầu và sẽ tự nong rộng, tuột xuống khi con lớn lên mà không cần can thiệp.

Tuy nhiên, bố mẹ cần quan sát kỹ để nhận diện hẹp bao quy đầu bệnh lý (chiếm khoảng 1 – 2%). Đây là lúc phần da tạo thành vòng xơ cứng, mỗi lần con tè sẽ bị phồng rộp lên như quả bóng nước. Tình trạng này dễ dẫn đến viêm nhiễm tái phát và cần được bác sĩ nong hoặc tạo hình.
Nếu bé chỉ bị dài bao quy đầu (da trùm kín quy đầu lúc bình thường nhưng vẫn tuột xuống được), bố mẹ chỉ cần chú ý lộn rửa nhẹ nhàng hàng ngày để tránh tích tụ cặn bẩn.
5. Khối phồng bí ẩn: Thoát vị bẹn và Tràn dịch màng tinh hoàn
Tình trạng này gặp ở khoảng 1 – 5% bé trai đủ tháng, bố mẹ có thể phát hiện một khối phồng bất thường ở vùng bẹn hoặc bìu của con.
Tràn dịch màng tinh hoàn đôi khi có thể tự hết, nhưng nếu là thoát vị bẹn, khối ruột sa xuống có nguy cơ bị nghẹt ruột vô cùng nguy hiểm. Tình trạng này không thể chờ đợi mà cần được bác sĩ khám và can thiệp ngoại khoa kịp thời.
6. Tín hiệu SOS: Xoắn tinh hoàn
Bác sĩ Phúc chia sẻ, dù tỷ lệ mắc ở khoảng 1/4.000 nam giới dưới 25 tuổi, đây lại là cơn ác mộng y khoa nếu không xử lý kịp. Dấu hiệu nhận biết là con đột ngột đau vùng bìu dữ dội, khóc thét, bìu sưng to và đỏ rực.
Đây là một ca cấp cứu khẩn cấp và bố mẹ chỉ có đúng 6 giờ đầu tiên để đưa con tới bệnh viện tháo xoắn, cứu lấy tinh hoàn trước khi nó bị hoại tử hoàn toàn do thiếu máu.
7. Những điểm khác biệt về hình thái: Bìu chẻ đôi, cong dương vật
Đôi khi, hình dáng cơ quan sinh dục của con có chút khác biệt như bìu bị chẻ đôi ở giữa, hoặc dương vật cong vẹo bất thường. Những dị tật này không chỉ ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ, gây khó khăn cho việc tiểu tiện mà còn để lại bóng đen tâm lý khi trẻ lớn lên. Việc tạo hình thẩm mỹ sớm sẽ giúp con trả lại sự tự tin vốn có.
Cha mẹ nên quan sát kỹ cơ quan sinh dục của bé ngay từ khi tắm, thay tã hoặc kiểm tra sức khỏe định kỳ. Và khi phát hiện các dấu hiệu sau thì cha mẹ hãy đưa trẻ đi khám để được tư vấn và điều trị kịp thời:
“Cơ quan sinh dục của trẻ sơ sinh có thể còn chưa hoàn thiện ngay khi chào đời. Nhưng nếu cha mẹ tinh ý, quan sát kỹ và đưa trẻ đi khám sớm khi thấy bất thường, thì hầu hết các dị tật sinh dục đều có thể điều trị triệt để và giúp trẻ phát triển bình thường.
Còn trong nhiều trường hợp phát hiện muộn dẫn đến việc phẫu thuật hoặc can thiệp sẽ khó khăn hơn, ảnh hưởng đến chức năng sinh sản về sau. Phát hiện sớm và điều trị sớm là cách tốt nhất để bảo vệ tương lai sinh sản và giới tính thật của trẻ.