Thứ trưởng Bộ Y tế: Bệnh không lây nhiễm đang là một trong những thách thức y tế lớn nhất của thời đại

GS.TS Trần Văn Thuấn – Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia đã nhấn mạnh như vậy tại Lễ ký Bản ghi nhớ Chương trình hợp tác “Tăng cường quản lý bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam giai đoạn 2026-2028” diễn ra chiều 11/5.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, bệnh không lây nhiễm không chỉ là câu chuyện của bệnh viện, của chuyên khoa, hay của từng phác đồ điều trị. Đó là thách thức đối với sức khỏe cộng đồng, năng suất lao động, chất lượng dân số và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia.

“Hơn một phần tư người trưởng thành từ 18-69 tuổi bị tăng huyết áp, gần 5 triệu người bệnh đái tháo đường tương đương hơn 7% dân số trưởng thành, đằng sau các con số là nguy cơ đột quỵ, suy tim, suy thận, tàn phế và tử vong sớm”, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nhấn mạnh.

Đồng thời, theo Thứ trưởng Bộ Y tế, đằng sau những con số ấy là nguy cơ đột quỵ, suy tim, suy thận, tai biến mạch máu, tàn phế và tử vong sớm, nhiều trường hợp hoàn toàn có thể phòng ngừa, phát hiện sớm, quản lý tốt và điều trị hiệu quả hơn.

“Vì vậy, chúng ta không thể chỉ chờ người bệnh đến bệnh viện để điều trị. Hệ thống y tế phải tiến lên một bước, từ điều trị muộn sang phát hiện sớm; từ xử trí từng đợt bệnh sang quản lý liên tục; từ chăm sóc tại bệnh viện sang kết nối với y tế cơ sở, cộng đồng và từng người dân”, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nêu rõ.

GS.TS Trần Văn Thuấn cho biết, với Việt Nam, gánh nặng bệnh không lây nhiễm đang hiện hữu rất rõ trong từng gia đình, từng cộng đồng và trong chính áp lực vận hành của hệ thống y tế.

Các bệnh không lây nhiễm hiện chiếm khoảng 80% tổng số tử vong; hơn 1/4 người trưởng thành từ 18 đến 69 tuổi có tăng huyết áp; số người mắc đái tháo đường đã lên đến gần 5 triệu người, tương đương hơn 7% dân số trưởng thành.

“Đằng sau những con số ấy là nguy cơ đột quỵ, suy tim, suy thận, tai biến mạch máu, tàn phế và tử vong sớm, nhiều trường hợp hoàn toàn có thể phòng ngừa, phát hiện sớm, quản lý tốt và điều trị hiệu quả hơn. Vì vậy, chúng ta không thể chỉ chờ người bệnh đến bệnh viện để điều trị.

Hệ thống y tế phải tiến lên một bước, từ điều trị muộn sang phát hiện sớm; từ xử trí từng đợt bệnh sang quản lý liên tục; từ chăm sóc tại bệnh viện sang kết nối với y tế cơ sở, cộng đồng và từng người dân”- Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nêu rõ.

Việt Nam hiện trong nhóm quốc gia có tỷ lệ đột quỵ cao với 222.000 ca mỗi năm song phần lớn chưa tiếp cận kịp thời hệ thống cấp cứu. Chỉ 23,2% bệnh nhân đến viện trong vòng 4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng – khoảng thời gian “vàng” để can thiệp hiệu quả. Ngoài ra, khoảng 20% người bệnh được đưa đến bệnh viện bằng hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp.

Điều đó cho thấy, quản lý bệnh không lây nhiễm không chỉ nằm ở điều trị chuyên sâu, mà còn phải bắt đầu từ nhận diện nguy cơ, truyền thông cộng đồng, cấp cứu ngoại viện, mạng lưới chuyển cấp và năng lực xử trí chuẩn hóa tại từng cơ sở y tế.

TS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, quản lý hiệu quả bệnh không lây nhiễm đòi hỏi cách tiếp cận tích hợp, liên tục và đồng bộ giữa các các cơ sở khám chữa bệnh đa khoa và chuyên khoa. Vì vậy, chương trình hợp tác tập trung vào 4 mục tiêu trọng tâm gồm: chuẩn hóa hướng dẫn chuyên môn; nâng cao năng lực cho khoảng 2.000 bác sĩ; củng cố mạng lưới điều trị đột quỵ; tăng cường truyền thông cộng đồng về phát hiện sớm, xử trí kịp thời bệnh không lây nhiễm.

Song song đó, Bộ Y tế đang xây dựng Đề án Cấp cứu Ngoại viện, hướng tới rút ngắn “thời gian vàng” trong cấp cứu đột quỵ, chuẩn hóa hệ thống xe cứu thương, mở rộng đào tạo sơ cứu cộng đồng và ứng dụng AI trong điều phối cấp cứu. Đề án dự kiến thí điểm tại 6 tỉnh, thành phố trước khi mở rộng toàn quốc.

Ông Apisak Khunwet, Tổng Giám đốc Công ty Boehringer Ingelheim Việt Nam, đánh giá Việt Nam đang ngày càng khẳng định vai trò dẫn dắt trong lĩnh vực chăm sóc và điều trị đột quỵ, với hơn 130 bệnh viện được Tổ chức Đột quỵ Thế giới chứng nhận là bệnh viện sẵn sàng điều trị đột quỵ. Thông qua hợp tác này, hai bên hướng tới mục tiêu tiếp tục nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị và quản lý các bệnh không lây nhiễm, đặc biệt là các bệnh tim mạch – thận – chuyển hóa, đột quỵ.

Đọc thêm