Tiêu chí làm được gì sẽ quyết định mức lương thay vì bằng cấp

Theo các chuyên gia, việc điều chỉnh tiền lương trong cả khu vực công tư tới đây là tiền đề để nâng cao năng lực lao động, cải thiện năng suất lao động và tăng thu nhập.

Trả lương theo vị trí việc làm sẽ tạo động lực

Sáng nay (ngày 7/5), chia sẻ tại Tọa đàm “Chính sách mới cho năm 2026: Cú hích nào cho thị trường lao động?” bà Nguyễn Văn Hạnh Thục – Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm TPHCM nhấn mạnh tới những thay đổi theo hướng tích cực trong chính sách tiền lương.

Bà Thục cho rằng, phải khẳng định việc tăng lương tối thiểu vùng đầu năm 2026, cũng như việc tăng lương cơ sở từ 1/7 tới là động lực để phát triển kinh tế, cải thiện tiền lương góp phần tăng trưởng năng suất hiệu quả công việc ở khu vực tư.

“Tôi cho rằng tới đây cải cách tiền lương sẽ mang tính bước ngoặt. Việc này không đơn thuần là điều chỉnh kỹ thuật mà là thay đổi cách tiếp cận. Việc chuyển sang trả lương theo vị trí việc làm đã dịch chuyển trọng tâm từ “bằng cấp gì” sang “làm được gì”, tức là gắn trực tiếp thu nhập với năng lực thực thi và hiệu quả công việc”, bà Nguyễn Văn Hạnh Thục chia sẻ.

Bà Thục cũng cho rằng, cách tiếp cận này kỳ vọng sẽ tạo động lực rõ ràng hơn cho người lao động nâng cao năng lực, đồng thời giúp khu vực công tiến gần hơn với cơ chế vận hành của thị trường lao động.

Ở góc độ thị trường, xu hướng này thực tế đã và đang diễn ra trong khu vực doanh nghiệp. Nhiều đơn vị sẵn sàng chi trả mức lương cạnh tranh hơn để thu hút và giữ chân lao động có năng lực phù hợp. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, sự điều chỉnh này khó tránh khỏi tạo áp lực lên chi phí nhân sự, đặc biệt đối với các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động hoặc có biên lợi nhuận không cao. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải tái cơ cấu lại hoạt động, tối ưu quy trình và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn.

“Vì vậy, cải cách tiền lương trong cả khu vực công – tư thời gian tới chỉ có thể phát huy hiệu quả bền vững khi đi kèm với nâng cao năng suất lao động, hiệu năng công việc. Nếu chỉ tăng lương mà không cải thiện chất lượng nguồn nhân lực, kỹ năng nghề và hiệu quả làm việc, thì áp lực chi phí sẽ ngày càng lớn và khó duy trì trong dài hạn. Nói cách khác, tiền lương cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với năng suất – đây chính là điều kiện then chốt để đảm bảo sự cân bằng giữa lợi ích của người lao động và khả năng chi trả của tổ chức, doanh nghiệp”, bà Thục lưu ý.

Tiền lương tăng, quyền lợi tăng

Ở góc độ khác, ông Trần Dũng Hà – Phó Giám đốc BHXH TP. HCM cho biết, tăng lương khu vực công – tư tác động mạnh mẽ tới hệ thống an sinh – xã hội. Tiền lương cũng là một yếu tố quan trọng khi người lao động ký kết hợp đồng lao động.

Ông Hà cho rằng, ở góc độ BHXH, khi tiền lương tăng thì chắc chắn tiền đóng bảo hiểm của người lao động, doanh nghiệp sẽ tăng, vì tỉ lệ đóng dựa vào tiền lương người lao động nhận được. Vì vậy, khi tiền đóng bảo hiểm tăng thì quyền lợi tăng.

Ở góc độ tổng quan chung, việc tăng lương giúp tăng quỹ BHXH tăng lên. Khi nguồn thu nhiều thì dễ xây dựng chính sách, mở rộng các chính sách mới, tăng quyền lợi cho người tham gia BHXH. Việc tiền lương tăng thì quyền lợi của người lao động cũng tăng.

Khảo sát trước đó của trang Việc làm Tốt cho thấy tâm lý người lao động hiện khá tích cực trước các thay đổi chính sách mới. Hơn 82% người lao động được hỏi cho biết cảm thấy ổn định hơn về công việc và thu nhập.

Đáng chú ý, ưu tiên hàng đầu của người lao động khi tìm việc hiện nay không còn chỉ là mức lương cao. Có tới 49% cho biết họ quan tâm nhất đến chế độ bảo hiểm đầy đủ, cao hơn cả yếu tố lương thực nhận. Kết quả này cũng trùng khớp với nhận định của các chuyên gia về vai trò của bảo hiểm – tiền lương khi lao động đưa ra các quyết định.

Ngoài ra, khảo sát trên cũng cho thấy môi trường làm việc và sự minh bạch trong chính sách nhân sự cũng ngày càng được coi trọng.

Đọc thêm