Đô vật bị gãy cổ tử vong ở hội làng đầu năm: Lễ hội để tôn vinh sự sống chứ không thể đánh đổi bằng rủi ro tính mạng

Đó là chia sẻ thẳng thắn và góp ý của PGS.TS Bùi Hoài Sơn – Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Xã hội của Quốc hội sau sự việc đáng tiếc đô vật bị gãy cổ tử vong ở hội làng đầu năm ở xã Kim Anh, Hà Nội.

Đô vật bị gãy cổ tử vong ở hội làng đầu năm: Phải có “điều kiện tổ chức” và “đánh giá rủi ro” trước lễ hội

Mới đây, khi tham gia lễ hội vật cổ truyền tại làng Thái Lai, xã Kim Anh, Hà Nội, anh Nguyễn Văn T. (44 tuổi) đã bị đô vật giao đấu vật gập cổ xuống sàn đấu. Vụ việc đáng tiếc khiến anh T. bất tỉnh, được đưa đi bệnh viện cấp cứu. Tuy nhiên, do chấn thương nặng, gãy cổ khiến anh T. tử vong sau đó.

Sau sự việc trên, không ít người lên mạng cảnh báo về việc tham gia các môn thể thao hoạt động đối kháng nguy hiểm phải hết sức cẩn thận, thậm chí có quy định rõ ràng để tránh những sự việc đáng tiếc.

Trao đổi với PV Dân Việt, PGS.TS Bùi Hoài Sơn – Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Xã hội của Quốc hội nhấn mạnh: “Sau vụ việc đau lòng này, điều quan trọng nhất là phải khẳng định một nguyên tắc: Lễ hội là để tôn vinh sự sống, chứ không thể đánh đổi bằng rủi ro tính mạng”.

Theo ông Sơn, vật hội làng là một nét đẹp văn hóa – tinh thần thượng võ của cộng đồng – nhưng đã là hoạt động đối kháng thì bắt buộc phải được quản trị như một “môn thể thao có rủi ro”, không thể chỉ dựa vào tập quán và kinh nghiệm truyền miệng.

“Nếu địa phương tiếp tục tổ chức, tôi cho rằng cần đặt ra một hệ thống quy định và cơ chế quản lý đủ chặt, đủ chuyên nghiệp, nhưng vẫn giữ được hồn cốt truyền thống”, ông Sơn đề xuất.

Theo đó, theo ông Sơn, thứ nhất, phải có “điều kiện tổ chức” và “đánh giá rủi ro” trước lễ hội. Địa phương cần ban hành quy chế riêng cho hội vật, trong đó bắt buộc có phương án bảo đảm an toàn đã được thẩm định: địa điểm, mặt sàn/đệm, lối thoát hiểm, điểm y tế, phương tiện cấp cứu, người chịu trách nhiệm từng khâu. Không đủ điều kiện thì không tổ chức – dứt khoát như vậy. Văn hóa không thể đứng trên mạng sống con người.

Thứ hai, phải kiểm soát chặt người tham gia. Không thể để “ai thích thì lên sới”. Cần đăng ký trước, có xác nhận sức khỏe bắt buộc, đặc biệt lưu ý tiền sử chấn thương cột sống – cổ – tim mạch. Có thể chia theo độ tuổi, hạng cân, trình độ để tránh chênh lệch thể lực. Với người không phải vận động viên hoặc không có nền tảng kỹ thuật, chỉ nên tham gia ở phần biểu diễn hoặc thi đấu giao lưu có kiểm soát, không đẩy lên mức “ăn thua” dễ dẫn tới động tác nguy hiểm.

Thứ ba, chuẩn hóa kỹ thuật và luật thi đấu theo hướng an toàn. Hội vật truyền thống có thể giữ nghi thức, lời xướng, trang phục, tinh thần thượng võ… nhưng phần chuyên môn cần có quy chuẩn: cấm các đòn khóa cổ, bẻ cổ, ghì cổ, cấm động tác quật khiến cổ – đầu đập trực tiếp xuống nền; quy định rõ thế nào là tình huống nguy hiểm để trọng tài dừng ngay. Trọng tài không chỉ “cầm còi” mà phải được tập huấn về nhận diện nguy cơ, sơ cứu cơ bản và quy trình phối hợp y tế.

Phải có người đứng đầu chịu trách nhiệm

Thứ tư, bắt buộc có lực lượng y tế và quy trình ứng cứu tại chỗ. Một hội vật mà không có kíp y tế trực, không có cáng, nẹp cổ, không có xe cấp cứu hoặc phương án điều xe trong vài phút, thì không được phép diễn ra. Khi có chấn thương vùng cổ – cột sống, việc xử lý sai trong những phút đầu có thể làm hậu quả nặng hơn. Vì vậy phải có quy trình “đúng bài”: cố định, hạn chế di chuyển, chuyển viện theo tuyến nhanh nhất.

Thứ năm, trách nhiệm pháp lý và cơ chế giám sát phải rõ ràng. Ban tổ chức phải có người đứng đầu chịu trách nhiệm; có biên bản phân công nhiệm vụ; có kiểm tra trước – trong – sau sự kiện. Nên yêu cầu bảo hiểm tai nạn cho vận động viên; có cam kết tham gia dựa trên tư vấn y tế; đồng thời có chế tài nếu vi phạm quy định an toàn (tổ chức khi chưa đủ điều kiện, để người không đủ sức khỏe lên sới, buông lỏng trọng tài…). Nói cách khác: “tự hào hội làng” không thể đi kèm “tự phát, tự chịu”.

Thứ sáu, quản lý truyền thông và tâm lý đám đông. Nhiều tai nạn trong lễ hội không chỉ đến từ kỹ thuật, mà còn từ tâm lý “hò hét – kích động – ăn thua”. Ban tổ chức cần giữ tinh thần “thi tài” thay vì “đấu thắng”, hạn chế cá cược, hạn chế kích động quá mức, kiểm soát khu vực khán giả để tránh chen lấn, đồng thời truyền thông rõ thông điệp: hội vật là tôn vinh văn hóa, không phải nơi phô diễn bạo lực.

“Và cuối cùng, tôi nghĩ các địa phương nên coi đây là dịp để nâng tầm hội vật: vẫn giữ nghi lễ truyền thống, vẫn giữ tính cộng đồng, nhưng đưa vào một “khung an toàn” văn minh. Khi đó, hội vật không chỉ là ký ức đẹp của làng, mà còn là một không gian giáo dục về tinh thần thượng võ đúng nghĩa: mạnh mẽ nhưng nhân văn, quyết liệt nhưng biết dừng đúng lúc, tự hào nhưng không mạo hiểm. Chỉ như vậy, nét đẹp văn hóa mới thực sự bền lâu, và sự mất mát đau lòng vừa qua sẽ trở thành bài học để chúng ta tổ chức lễ hội tốt hơn, an toàn hơn, và nhân văn hơn”, ông Sơn chia sẻ thêm.

Đọc thêm