Triền miên cuộc nhậu tất niên, cách nào giúp giảm say, hạn chế tác hại rượu bia trong dịp Tết?

Tết là dịp sum vầy, nhưng cũng là “mùa cao điểm” của rượu bia và các bệnh lý tiêu hóa, gan mật. Theo bác sĩ CKII Nguyễn Tuấn Dũng, uống rượu sai cách vào ngày Tết có thể để lại hệ lụy kéo dài nhiều tháng sau.

Tác hại rượu bia triền miên những ngày Tết

Đến hẹn lại lên, cứ mỗi dịp lễ Tết, lượng tiêu thụ rượu bia trên cả nước lại tăng lên đáng kể. Một chén rượu đầu năm để chúc nhau sức khỏe, vài cốc bia để thêm rôm rả câu chuyện. Đây không chỉ là một loại thức uống mà từ lâu đã trở thành văn hóa gắn với truyền thống của người Việt và là “ngôn ngữ giao tiếp” trong nhiều gia đình, trong những cuộc gặp gỡ. Nhiều người triền miên ngập trong các cuộc tất niên, chúc nhau ngày Tết…

Theo bác sĩ CKII Nguyễn Tuấn Dũng – Giám đốc Trung tâm Nội soi, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, điểm nguy hiểm của rượu bia ngày Tết không chỉ nằm ở loại rượu bia, mà còn ở cách uống và tần suất uống dồn dập trong thời gian ngắn.

Theo bác sĩ Dũng, có những bệnh nhân cả năm gần như không uống, nhưng chỉ 4–5 ngày Tết uống liên tục, mỗi ngày vài cuộc nhậu, đã phải nhập viện vì viêm dạ dày xuất huyết hoặc men gan tăng cao.

Không ít người sau Tết than phiền về tình trạng đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn, ợ chua, thậm chí đau bụng kéo dài. Theo bác sĩ CKII Nguyễn Tuấn Dũng, rượu bia kết hợp với chế độ ăn ngày Tết, nhiều thịt, nhiều dầu mỡ, ít rau xanh, là “cú đánh kép” vào hệ tiêu hóa.

“Rượu kích thích tiết axit dạ dày, trong khi thức ăn nhiều đạm và chất béo làm chậm tiêu hóa. Hệ quả là dạ dày và ruột bị quá tải, dễ dẫn đến rối loạn tiêu hóa hoặc bùng phát các bệnh lý tiềm ẩn”, bác sĩ Dũng cho hay.

Nhiều người có thói quen uống thuốc “giải rượu” trước hoặc sau khi nhậu với niềm tin rằng sẽ bảo vệ gan. Tuy nhiên, theo bác sĩ CKII Nguyễn Tuấn Dũng, đây là một quan niệm sai lầm phổ biến.

“Không có loại thuốc nào có thể trung hòa hoàn toàn tác hại của rượu bia. Thậm chí, việc dùng thuốc không đúng cách còn khiến gan và dạ dày phải gồng mình xử lý cùng lúc cả rượu lẫn thuốc”, bác sĩ cảnh báo.

Thay vì trông chờ vào thuốc, những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả hơn là: xen kẽ nước lọc khi uống rượu để hạn chế mất nước và giảm nồng độ cồn trong máu; không pha trộn nhiều loại đồ uống có cồn (rượu mạnh, bia, rượu vang), vì sự pha trộn khiến cơ thể khó thích nghi hơn; không uống rượu liên tục nhiều ngày liền, đặc biệt trong suốt kỳ nghỉ Tết.

Sau mỗi cuộc nhậu, việc nghỉ ngơi đầy đủ, ngủ đủ giấc và uống nhiều nước giúp cơ thể phục hồi tốt hơn. Thức khuya sau khi uống rượu là yếu tố khiến tình trạng mệt mỏi, đau đầu và rối loạn tiêu hóa kéo dài.

Có cách nào uống rượu mà không say, không hại sức khỏe?

Bác sĩ CKII Nguyễn Tuấn Dũng khẳng định, không có cách nào uống nhiều rượu mà không say. Tuy nhiên, nếu không thể tránh hoàn toàn, người uống vẫn có thể giảm mức độ say và hạn chế tác hại cho cơ thể bằng những nguyên tắc rất cơ bản.

Nguyên tắc đầu tiên là tuyệt đối không uống rượu khi đói. Khi dạ dày trống rỗng, cồn được hấp thu rất nhanh vào máu, khiến nồng độ cồn tăng cao trong thời gian ngắn. Điều này không chỉ làm say nhanh hơn mà còn gây tổn thương trực tiếp niêm mạc dạ dày, dễ dẫn đến viêm, loét, thậm chí xuất huyết.

Bác sĩ khuyến cáo nên ăn nhẹ trước khi uống rượu, ưu tiên các thực phẩm giàu tinh bột hoặc đạm như cơm, bánh mì, trứng, sữa. Việc này giúp làm chậm hấp thu cồn và giảm kích ứng dạ dày.

Nguyên tắc thứ hai là uống chậm, không “cạn ly” liên tục. Gan cần thời gian để chuyển hóa cồn. Khi uống quá nhanh, gan không xử lý kịp, dẫn đến tình trạng say nhanh và tăng nguy cơ tổn thương gan.

“Uống rượu không phải là cuộc đua. Uống chậm giúp cơ thể có thời gian thích nghi và giảm gánh nặng cho gan”, bác sĩ Dũng nhấn mạnh.

Bác sĩ đưa ra lời khuyên, cần ăn chậm, nhai kỹ, không ăn quá no trong một bữa; không nằm ngay sau khi ăn hoặc sau khi uống rượu; bổ sung rau xanh, trái cây và uống đủ nước mỗi ngày.

Kiểm tra sức khỏe sau Tết nếu có dấu hiệu bất thường

Một lưu ý quan trọng nhưng thường bị bỏ qua sau những ngày Tết nhiều rượu bia là khám kiểm tra sức khỏe kịp thời, đặc biệt với những người có tiền sử bệnh dạ dày, gan mật hoặc thường xuyên uống rượu.

Bác sĩ Dũng nêu, nhiều trường hợp tổn thương đường tiêu hóa hoặc gan không biểu hiện rầm rộ ngay sau khi uống rượu, mà âm thầm tiến triển trong vài tuần sau Tết. Người bệnh thường chủ quan, cho rằng những triệu chứng như mệt mỏi, chán ăn, đầy bụng là “chuyện thường sau Tết”, dẫn đến phát hiện muộn.

“Có những bệnh nhân đến khám trong tình trạng viêm loét dạ dày nặng, xuất huyết tiêu hóa hoặc men gan tăng cao, trong khi trước đó chỉ nghĩ là đau bụng nhẹ hay mệt do ăn uống thất thường. Rượu bia chính là yếu tố kích hoạt các bệnh lý tiềm ẩn”, bác sĩ cho biết.

Các dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua bao gồm: đau thượng vị kéo dài, buồn nôn nhiều, nôn ra máu hoặc chất màu sẫm, đi ngoài phân đen, vàng da, mệt mỏi không rõ nguyên nhân, sụt cân nhanh. Đây có thể là biểu hiện của tổn thương dạ dày, tá tràng, gan hoặc tụy sau thời gian uống rượu bia dồn dập.

Bác sĩ Dũng khuyến cáo, sau kỳ nghỉ Tết, đặc biệt với người trên 40 tuổi hoặc có thói quen uống rượu bia nhiều năm, việc tầm soát tiêu hóa, gan mật định kỳ là rất cần thiết. Nội soi tiêu hóa, xét nghiệm chức năng gan và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại giúp phát hiện sớm tổn thương, từ đó can thiệp kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.

Đọc thêm