Đợt rét đậm thứ 2 có gì bất thường? Chuyên gia chỉ cách bảo vệ sức khỏe

Miền Bắc đang chịu tác động của khối không khí lạnh cường độ mạnh, kết hợp với dòng xiết trong đới gió Tây trên cao, khiến thời tiết nhiều mây, có mưa và mưa nhỏ rải rác trong đêm qua và sáng nay (22/1).

Điểm khác biệt của đợt rét đậm lần này

Theo ông Mai Văn Khiêm – Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, miền Bắc đang chịu tác động của khối không khí lạnh cường độ mạnh, kết hợp với dòng xiết trong đới gió Tây trên cao, khiến thời tiết nhiều mây, có mưa và mưa nhỏ rải rác trong đêm qua và sáng nay (22/1). Nền nhiệt tại Bắc Bộ giảm sâu so với những ngày trước đó.

Đây là đợt rét đậm diện rộng thứ hai trong mùa Đông 2025–2026, song có tính chất khác biệt rõ rệt so với đợt rét đầu tiên xuất hiện vào đầu tháng 1.

Cụ thể, đợt rét đầu tiên (6–8/1) là rét khô, trời ít mây, nhiệt độ ban đêm giảm sâu nhưng ban ngày có nắng, nền nhiệt tăng trở lại. Trong khi đó, đợt rét hiện nay là rét ẩm, nhiều mây, có mưa nhỏ, khiến nhiệt độ thấp kéo dài cả ban đêm lẫn ban ngày, cảm giác rét buốt rõ rệt hơn.

Tại vùng núi và trung du Bắc Bộ, nhiệt độ phổ biến giảm còn 5–7 độ C. Đặc biệt, Mẫu Sơn (Lạng Sơn) ghi nhận mức nhiệt thấp nhất sáng nay chỉ 0,2 độ C, mức thấp hiếm gặp từ đầu mùa Đông.

Ở khu vực đồng bằng Bắc Bộ, nhiệt độ giảm xuống 9–11 độ C. Riêng tại Hà Nội, sáng nay nhiều nơi ghi nhận nhiệt độ dưới 11 độ C, như Ba Vì 10,4 độ; Sơn Tây 10,2 độ; Láng 10,9 độ; Hoài Đức 10,5 độ; Hà Đông 10,8 độ C.

So với sáng hôm qua – thời điểm không khí lạnh mới bắt đầu ảnh hưởng, nhiệt độ miền Bắc đã giảm 6–8 độ C, riêng khu vực Hà Nội giảm mạnh hơn, từ 9–10 độ C.

Trong ngày hôm nay, toàn bộ Bắc Bộ xảy ra rét đậm, rét hại diện rộng, được xác định là ngày rét đậm, rét hại diện rộng đầu tiên của mùa Đông 2025–2026.

Dự báo từ nay đến hết ngày 23/1, miền Bắc tiếp tục duy trì rét đậm, vùng núi và trung du rét hại. Nhiệt độ thấp nhất ban đêm và sáng sớm phổ biến 5–7 độ C ở vùng núi, trung du; 10–12 độ C ở đồng bằng. Nhiệt độ cao nhất trong ngày dao động 15–18 độ C.

Từ ngày 24/1, khối không khí lạnh có xu hướng suy yếu dần, miền Bắc sẽ ấm lên từng ngày; xu hướng thời tiết ấm hơn dự báo duy trì đến hết tháng 1/2026.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, hoạt động của không khí lạnh tiếp tục gây thời tiết bất lợi trên một số vùng biển. Hiện nay, khu vực Bắc Biển Đông có gió đông bắc mạnh cấp 6 – 7; Vịnh Bắc Bộ đã có gió đông bắc mạnh cấp 6, giật cấp 7.

Ngày và đêm 22/1, khu vực Bắc Biển Đông (bao gồm đặc khu Hoàng Sa) có gió đông bắc mạnh cấp 6 – 7, giật cấp 8 – 9, biển động mạnh, sóng biển cao 4 – 6 m. Vịnh Bắc Bộ có gió đông bắc mạnh cấp 6, giật cấp 7 – 8, biển động, đêm gió giảm dần, sóng biển cao 2 – 3 m.

Vùng biển từ Nam Quảng Trị đến Khánh Hòa và khu vực giữa Biển Đông có gió đông bắc mạnh cấp 6, giật cấp 7 – 8, biển động, sóng biển cao 2 – 5 m. Vùng biển từ Lâm Đồng đến Cà Mau, vùng biển phía tây khu vực Nam Biển Đông (bao gồm vùng biển phía tây đặc khu Trường Sa) có gió mạnh dần lên cấp 6, có lúc cấp 7, giật cấp 8 – 9, biển động mạnh, sóng biển cao 3 – 5 m.

Ngày và đêm 23/1, khu vực Bắc Biển Đông, vùng biển Đà Nẵng đến Khánh Hòa và khu vực giữa Biển Đông có gió đông bắc mạnh cấp 6, giật cấp 7 – 8; sóng biển cao 2 – 5 m, biển động.

Vùng biển từ Lâm Đồng đến Cà Mau, vùng biển phía tây khu vực Nam Biển Đông (bao gồm vùng biển phía tây đặc khu Trường Sa) có gió đông bắc mạnh cấp 6, có lúc cấp 7, giật cấp 8 – 9, sóng biển cao 3 – 5 m, biển động mạnh.

Cơ quan khí tượng cảnh báo, cấp độ rủi ro thiên tai trên biển là cấp 2. Toàn bộ tàu thuyền hoạt động ở các khu vực trên đều có nguy cơ cao chịu tác động của gió mạnh và sóng lớn.

Cơ chế gây hại sức khỏe của rét đậm và cách phòng ngừa

BS Nguyễn Huy Hoàng, Trung tâm oxy cao áp Việt – Nga cho biết, những ngày rét đậm, rét hại trong tháng 1/2026 tại Hà Nội, với nền nhiệt phổ biến 10–13 độ C, kèm mưa phùn, độ ẩm cao và gió mùa Đông Bắc, khiến nhiều người cảm nhận cái lạnh “thấm sâu” hơn những năm trước. Không chỉ gây khó chịu, kiểu thời tiết rét ẩm này còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, đặc biệt là tim mạch, hô hấp và tâm lý.

Khi trời lạnh, cơ thể phải tăng co mạch ngoại vi để giữ ấm các cơ quan quan trọng như tim và não. Quá trình này làm huyết áp tăng, tim phải hoạt động nhiều hơn. Đồng thời, trong điều kiện giá rét kéo dài, máu có xu hướng “đặc” hơn, dễ hình thành cục máu đông, làm gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ, nhất là ở người có bệnh nền. Chỉ một yếu tố kích thích nhỏ như căng thẳng hay gắng sức cũng có thể trở thành tác nhân nguy hiểm.

Không khí lạnh và ẩm còn ảnh hưởng rõ rệt đến đường hô hấp. Niêm mạc mũi – họng khô, sức đề kháng tại chỗ suy giảm, tạo điều kiện cho virus, vi khuẩn xâm nhập. Đáng chú ý, hiện tượng nghịch nhiệt mùa đông khiến bụi mịn PM2.5 tích tụ gần mặt đất, làm chất lượng không khí tại Hà Nội nhiều ngày vượt ngưỡng an toàn. Hệ hô hấp vì thế phải “gồng mình” vừa chống lạnh vừa lọc bụi, dễ dẫn tới viêm phế quản, hen hoặc đợt cấp COPD.

Theo BS Huy Hoàng, người cao tuổi là nhóm chịu tác động nặng nề nhất. Mạch máu đã xơ cứng, khả năng điều hòa kém khiến nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim tăng cao khi nhiệt độ giảm sâu, đặc biệt vào sáng sớm. Việc ra ngoài tập thể dục quá sớm trong rét đậm có thể tiềm ẩn rủi ro. Các dấu hiệu đột quỵ như méo mặt, yếu tay, nói khó cần được xử trí khẩn cấp theo nguyên tắc FAST và gọi cấp cứu ngay.

Dân văn phòng và người lao động cũng đối mặt với những rủi ro âm thầm như sốc nhiệt khi ra vào môi trường chênh lệch nhiệt độ lớn, không khí tù đọng trong phòng kín, hay nguy cơ hạ thân nhiệt khi làm việc lâu ngoài trời mưa lạnh.

Trong bối cảnh đó, dinh dưỡng, giấc ngủ và lối sống là “lớp áo giáp mềm” giúp cơ thể thích nghi. Ăn đủ chất, uống đủ nước ấm, giữ thói quen vận động nhẹ, tuân thủ điều trị bệnh nền và lắng nghe tín hiệu cơ thể sẽ giúp mỗi người vượt qua mùa đông khắc nghiệt an toàn hơn, biến những ngày rét mướt thành khoảng thời gian chăm sóc và phục hồi sức khỏe.

Tiêu đề do Tòa soạn đặt lại

Theo: Báo Sức khỏe và Đời sống

Đọc thêm