Tư duy tập thể là hiện tượng tâm lý xảy ra khi một nhóm hình thành ý kiến nhanh chóng phù hợp với sự đồng thuận của nhóm, thay vì đánh giá thông tin một cách nghiêm túc. Rối loạn phân ly tập thể có thể được xem là một ví dụ cực đoan của tư duy tập thể.
Tư duy tập thể xảy ra thường xuyên nhất khi một nhà lãnh đạo đáng kính hoặc có tính thuyết phục có mặt, truyền cảm hứng cho các thành viên đồng ý với ý kiến của mình. Tư duy tập thể đôi khi tích cực nhưng thường được thấy trong ánh sáng tiêu cực, đặc biệt là ở Hoa Kỳ và các quốc gia coi trọng ý kiến cá nhân.
Lịch sử của Tư duy tập thể
Tư duy tập thể thường liên quan đến kinh doanh, chính trị và hoạch định chính sách, nhưng nó cũng liên quan đến tâm lý của nỗi ám ảnh tập thể và sự rối loạn phân ly tập thể .
Thuật ngữ ” tư duy tập thể ” được đặt ra vào đầu những năm 1970 bởi nhà tâm lý học Irving L. Janis. Năm 1972, Janis xuất bản cuốn sách Victims of Groupthink (Các nạn nhân của tư duy tập thể), nghiên cứu tâm lý về các quyết định chính sách đối ngoại và những sự thất bại hoàn toàn. Trong đó, ông định nghĩa “tư duy tập thể ” là “một động lực tâm lý cho sự đồng thuận bằng bất cứ giá nào để ngăn chặn sự bất đồng quan điểm và thẩm định các lựa chọn thay thế trong các nhóm ra quyết định gắn kết.”
Janis đã xác định được tám triệu chứng của nhóm, trong đó bao gồm ảo tưởng về sự bất khả xâm phạm, tự kiểm duyệt và áp lực trực tiếp.
Janis đổ lỗi cho tư duy tập thể về sự thất bại chính trị hoàn toàn của cuộc xâm lược Vịnh Con Lợn, sự thiếu chuẩn bị cho cuộc tấn công Trân Châu Cảng, sự leo thang chiến tranh Việt Nam và vụ bê bối Watergate.
Các học giả cũng đổ lỗi cho các sự kiện sau này như quyết định khởi động tàu con thoi vũ trụ Challenger, vụ Iran-Contra và vụ bê bối Enron là do tư duy tập thể.
Tư duy tập thể và Rối loạn phân ly tập thể
Người ta tin rằng tư duy tập thể tăng khi độ cố kết nhóm tăng. Điều này có thể giúp giải thích hiện tượng tâm lý của rối loạn phân ly tập thể .
Rối loạn phân ly tập thể còn được gọi là dịch rối loạn phân ly, bệnh tâm lý tập thể và bệnh xã hội tập thể. Theo một đánh giá năm 1997 về nghiên cứu của đại học Johns Hopkins University School of Hygiene and Public Health, rối loạn phân ly tập thể là “một tập hợp các triệu chứng bệnh hữu cơ nhưng không có nguyên nhân xác định, xảy ra giữa hai hoặc nhiều người có chung niềm tin liên quan đến những triệu chứng đó.” Nó “được xem như một hiện tượng xã hội liên quan đến những người lẽ ra là khỏe mạnh.”
Một số nhà tâm lý học tin rằng rối loạn phân ly tập thể là một hình thức tư duy tập thể. Trong các trường hợp rối loạn phân ly tập thể, các thành viên trong nhóm phát triển một nỗi sợ hãi chung xoáy lên thành một sự hoảng loạn. Các thành viên trong nhóm châm thêm phản ứng cảm xúc lẫn nhau, khiến sự hoảng loạn leo thang.
Vụ án vùng đất phù thủy Salem* và sự hoảng loạn trong chương trình phát thanh War of the Worlds có thể được xem là những ví dụ về rối loạn phân ly tập thể liên quan đến tư duy tập thể.
Trường hợp nổi tiếng nhất về rối loạn phân ly tập thể xảy ra năm 2011 ở ngoại ô New York là các cô gái tuổi teen cùng trường có biểu hiện rối loạn co giật không giải thích được.
(* Vụ án vùng đất phù thủy Salem: Cách đây hơn 300 năm, 19 người dân Salem, bao gồm 14 phụ nữ và 5 đàn ông bị kết án là phù thủy và bị xử treo cổ. Nguyên nhân vì hai cô bé Elizabeth Parris, 9 tuổi và Abigail Williams, 11 tuổi là con và cháu của mục sư Samuel Parris lên cơn động kinh và mắc nhiều căn bệnh khó hiểu.
Bác sĩ chẩn đoán rằng hai đứa bé đang bị nguyền rủa bởi một phép thuật hắc ám. Ở thế kỷ 17, con người ta vẫn còn tin tưởng vào các thế lực thần thánh cũng như ma quỷ và họ mang nặng tư tưởng cực đoan tới những ai bị cho là phù thủy. Tin lời vị bác sĩ, gia đình Parris đã cáo buộc cả trăm người dân Salem là phù thủy.
Có khoảng 200 người bị bắt giữ, chủ yếu là phụ nữ trung niên. Tuy nhiên, nhiều người đã được minh oan, một số người không may đã bỏ mạng ngay trong tù. Cuối cùng có 19 người bị hành quyết treo cổ giữa đám đông còn một người bị ném đá tới chết.)
Verywell – Mass Hysteria Is a Dangerous Form of Groupthink
HBQ chuyển ngữ
